Bij de (ver)koop van aandelen worden in de bijlage bij de koopovereenkomst vaak “standaard”garanties opgenomen. Een voorbeeld van een garantie is de informatiegarantie: een dergelijke garantie dient de koper te beschermen tegen onjuiste en/of onvolledige informatie van de verkoper. In de praktijk zien wij wel dat dergelijke bepalingen door partijen zonder na te denken in de (bijlage bij de) overeenkomst worden opgenomen. Maar wat nu als er een beroep op een dergelijke garantie wordt gedaan terwijl er geen, althans onvoldoende onderzoek is gedaan?

Eind 2013 deed dit zich voor in een zaak bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. De kopende partij wenste 100 % van de aandelen in het geplaatst kapitaal van onderneming X over te nemen van de verkopende partij. In de overeenkomst waren de volgende (informatie)garanties opgenomen:

“5. Wetenschap verkoper Verkoper garandeert en verklaart voorts dat hem geen feiten of omstandigheden bekend zijn die niet bij de totstandkoming van de Overeenkomst en in de periode tussen ondertekening van de Overeenkomst en Leveringsdatum aan Koper ter kennis zijn gebracht en waarvan in redelijkheid moet worden aangenomen dat kennisneming daarvan door Koper van invloed zou zijn geweest op: a) de bereidheid van Koper om de Aandelen te kopen, of b) de hoogte van de Koopprijs, of c) de bereidheid van Koper en/of de Vennootschap en/of anderen om de Overeenkomst en de daarmee verbonden overeenkomsten aan te gaan, of d) de voorwaarden van de Overeenkomst en die andere overeenkomsten.”   “10. Normale bedrijfsuitoefening 10.1 Sinds de balansdatum is er geen nadelige verandering in de vooruitzichten of omstandigheden, financieel of anderszins, voor de Vennootschap ingetreden en de Vennootschap is sedertdien niet bezwaard met aansprakelijkheden of verplichtingen anders dan voortvloeiende uit de normale bedrijfsuitoefening van de Vennootschap.”

Al voor het sluiten van de koopovereenkomst vond er een zogeheten due diligence-onderzoek plaats: een onderzoek naar onder andere de boekhouding van de onderneming. Voorafgaand aan dit onderzoek geeft de koper aan dat zij met name onderzoek wenst te doen naar de boekhouding over het eerste kwartaal van 2011. Partijen maken hier vervolgens afspraken over, maar het onderzoek naar de boekhouding over het eerste kwartaal blijft uit.

Partijen hebben vervolgens de koopovereenkomst op 4 april 2011 getekend en de aandelen zijn vervolgens geleverd. Na levering van de aandelen komt de koper tot de ontdekking dat de omzet lager is dan zij had verwacht; dat had zij eerder kunnen ontdekken als zij eerder op de hoogte was geweest van de dalende omzetcijfers in het eerste kwartaal 2011.

Koper had twee dingen kunnen doen. Ten eerste had de koper schadevergoeding kunnen vorderen in verband met een inbreuk op de (informatie)garantie. Voorts had de koper de overeenkomst kunnen vernietigen (of aanpassing kunnen vorderen), omdat de verkoper de op haar rustende mededelingsplicht heeft geschonden (een beroep op dwaling).

De koper vorderde in dit geval primair betaling van een bedrag ten titel van aanpassing van (de gevolgen van) de overeenkomst, subsidiair een ander bedrag ten titel van schadevergoeding. Of er in het concrete geval een mededelingsplicht rustte op de verkoper, moet van geval tot geval worden bezien. In het algemeen zal geen mededelingsplicht bestaan wanneer de verkoper er redelijkerwijs vanuit mocht gaan dat de gewraakte feiten reeds bij de koper bekend zijn. Een informatiegarantie sluit een beroep op dwaling niet zonder meer uit. Over het algemeen wordt een beroep op dwaling uitgesloten in de overnameovereenkomst; daar was in deze zaak geen sprake van. Overigens kan onder omstandigheden een dergelijke uitsluiting van een beroep op dwaling door een rechter op basis van redelijkheid en billijkheid terzijde worden geschoven. Het gerechtshof oordeelde kort maar krachtig: de verkopende partij heeft aan haar informatieplicht voldaan, voor zover de kopende partij gedwaald heeft bij het aangaan van de overeenkomst komt dit voor eigen rekening. Van schending van de garanties uit de koopovereenkomst is evenmin sprake. Immers, de koper heeft aangekondigd een boekenonderzoek te doen en de verkoper heeft de gelegenheid geboden; hierdoor hoeft de verkoper er niet vanuit te gaan dat het onderzoek niet heeft plaatsgevonden en dat de koper niet op de hoogte is geraakt van bepaalde feiten.

Let dus als kopende partij altijd op als u een due diligence- / boekenonderzoek houdt. Zijn de aan u u verstrekte documenten wel volledig? Er is legio rechtspraak op dit gebied: in beginsel verschuift de mededelingsplicht van de verkopende partij naar een informatieplicht van de kopende partij als u specifieke vragen stelt en een antwoord uitblijft en toch de overeenkomst ondertekend. Stel als verkopende partij vragen en onderteken de overeenkomst niet als het antwoord op de vragen niet wordt gegeven of niet bevredigend is. Een enkele informatiegarantie (waarover niet is onderhandeld) zal niet zonder meer een uitkomst zijn: de omstandigheden van het geval blijven relevant.

Foto: www.SeniorLiving.Org